Các khái niệm về phụ thuộc hàm mà bạn cần biết

Để hiểu rõ về các phụ thuộc của hàm, FUNiX sẽ giới thiệu chi tiết đến bạn các khái niệm về phụ thuộc hàm qua bài biết dưới đây. Mời các bạn cùng tham khảo!

>> Khóa học lập trình cơ bản

>> Kỹ thuật lập trình PHP

Phụ thuộc hàm (functional dependency) là một khái niệm quan trọng trong cơ sở dữ liệu, đặc biệt trong lý thuyết cơ sở dữ liệu quan hệ. Nó là mối quan hệ giữa các thuộc tính trong một bảng cơ sở dữ liệu và giúp xác định cách thức các giá trị của một thuộc tính hoặc tập hợp các thuộc tính này phụ thuộc vào giá trị của các thuộc tính khác trong cùng một bảng.

Dưới đây là các khái niệm cơ bản về phụ thuộc hàm mà bạn cần biết:

1. Khái niệm và quy tắc của phụ thuộc hàm là gì?

1.1 Khái niệm

Trong hệ quản trị cơ sở dữ liệu, phụ thuộc hàm (Functional Dependency) – viết tắt là FD được sử dụng để xác định mối quan hệ của một thuộc tính này với một thuộc tính khác. Theo đó, chất lượng dữ liệu trong cơ sở dữ liệu được đảm bảo nhờ sự phụ thuộc hàng. Ngoài ra, nó còn có vai trò giúp nhận biết chất lượng của thiết kế cơ sở dữ liệu. 

Một mũi tên → tương ứng là một FD. Cụ thể, nếu Y phụ thuộc vào X sẽ được biểu diễn là X → Y.

Ví dụ: Bảng danh sách sinh viên ngành công nghệ thông tin của FUNiX

Trong ví dụ này, nếu ta biết giá trị của số ID của sinh viên, thì có thể lấy được trường tên sinh viên, năm sinh và nơi sống của họ. Do vậy, ta có thể nói rằng các trường nơi sống, tên sinh viên và năm sinh phụ thuộc vào trường ID Sinh viên.

1.2 Quy tắc của FD

FD có các quy tắc sau: 

• Quy tắc ánh xạ: Nếu X là một tập hợp các thuộc tính và Y là tập con của X, thì X giữ một giá trị của Y.
• Quy tắc mở rộng: Khi x → y và c là tập thuộc tính, thì ac → bc. Việc thêm các thuộc tính sẽ không thay đổi các phụ thuộc hàm căn bản.
• Quy tắc chuyển đổi: Nếu x → y và y → z thì x → z.
  

>>> Xem thêm: Cách định nghĩa và cấu trúc các hàm trong JavaScript

2. Các khái niệm về phụ thuộc hàm

Hiện có 4 loại phụ thuộc hàm đó là: phụ thuộc đa giá trị, phụ thuộc không đáng kể, phụ thuộc có đáng kể và phụ thuộc bắc cầu.

2.1 Phụ thuộc đa giá trị

Trường hợp có nhiều thuộc tính đa giá trị độc lập trong một bảng thì sẽ xảy ra phụ thuộc đa giá trị. Phụ thuộc đa giá trị là một ràng buộc hoàn toàn giữa hai tập thuộc tính trong một mối quan hệ. Nó đòi hỏi các bộ dữ liệu nhất định phải có trong một mối quan hệ.

Ví dụ: Bảng mẫu điện thoại 

Trong ví dụ này, trường năm sản xuất và trường màu là độc lập với nhau nhưng đều phụ thuộc vào trường mẫu điện thoại. Hai cột này được gọi là phụ thuộc đa giá trị vào cột mẫu điện thoại. Sự phụ thuộc này có thể được biểu diễn như sau:

Mẫu điện thoại → năm sản xuất

Mẫu điện thoại → màu

2.2 Phụ thuộc có đáng kể

Trong một mối quan hệ, nếu thuộc tính B không phải là tập con của thuộc tính A thì nó được coi là một phụ thuộc có đáng kể.

Ví dụ: Bảng điều tra nguồn gốc sản phẩm

{Công ty} → {Sản phẩm} sẽ là FD có đáng kể, bởi nếu ta biết tên công ty thì sẽ biết tên sản phẩm của công ty đó. Những sản phẩm không phải là một tập con của công ty.

2.3 Phụ thuộc không đáng kể

Phụ thuộc không đáng kể là một hoặc nhiều thuộc tính nằm trong một thuộc tính khác. Cụ thể là: X → Y là một FD không đáng kể nếu Y là một tập con của X.

Ví dụ: Bảng danh sách sinh viên của FUNiX

{ID sinh viên, Tên sinh viên} → Tên sinh viên là một FD không đáng kể vì Tên sinh viên là tập con của {ID sinh viên, Tên sinh viên}.

>>> Xem thêm: Cách sử dụng hàm SUMIF trong Excel

2.4 Phụ thuộc bắc cầu

Phụ thuộc bắc cầu là một loại phụ thuộc xảy ra khi nó được tạo thành một cách gián tiếp bởi hai FD khác.

Ví dụ: Bảng điều tra nguồn gốc sản phẩm

{Công ty} → {Sản phẩm}: Nếu biết tên công ty thì biết tên sản phẩm.

{Sản phẩm} → {Địa chỉ}: Nếu biết tên sản phẩm thì biết địa chỉ.

{Công ty} → {Địa chỉ}: Vậy nếu biết tên công ty thì biết địa chỉ.

Lưu ý: Phụ thuộc bắc cầu này chỉ có thể xảy ra trong mối quan hệ của ba hay nhiều thuộc tính khác.

Tóm lại, việc sử dụng FD giúp duy trì chất lượng và tránh việc dư thừa dữ liệu. Bên cạnh đó, nó còn giúp xác định ý nghĩa và ràng buộc của cơ sở dữ liệu và các thiết kế cơ sở dữ liệu không tốt. Đồng thời, còn tìm ra các dữ kiện liên quan đến việc thiết kế cơ sở dữ liệu. Mong rằng, chia sẻ của FUNiX về khái niệm các phụ thuộc hàm trên đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về thuật ngữ này. 

Phạm Thị Thanh Ngọc